Isı Gider Paylaşımında Kullanılan Temel Ekipmanlar

Isı gider paylaşımının doğruluğu, kullanılan cihazların tesisata uygun seçilmesine, standartlara uygun olmasına ve düzenli okunabilmesine bağlıdır. Yönetmelik ısı sayacı, ısı ölçer ve sıcak su sayacını ayrı ayrı tanımlar ve bu cihazların ilgili standartlara ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu'na uygun olmasını ister (m.3, m.6). Bu yazıda ısı gider paylaşımında kullanılan başlıca ekipmanları, çalışma prensiplerini ve hangi durumlarda tercih edildiklerini ele alıyoruz.

Isı Sayacı (Kalorimetre)

Isı sayacı, ısıtma hattından geçen ısı enerjisini debi ve sıcaklık farkına göre ölçen cihazdır (Yönetmelik m.3/1-j); piyasada kalorimetre olarak bilinir. Daire girişindeki gidiş ve dönüş hatlarına bağlanan sıcaklık sensörleri iki hat arasındaki sıcaklık farkını, akış ölçer ise geçen su miktarını ölçer; cihaz bu değerlerden tüketilen enerjiyi hesaplayarak kaydeder.

• Daire içindeki radyatör tesisatının tek noktadan dağıtıldığı sistemlerde tercih edilir.
• Bağımsız bölümün toplam ısı tüketimini tek cihazla ölçer.
• Ultrasonik modellerin ölçüm bölümünde çark gibi hareketli bir parça bulunmaz.
• Periyodik muayene süresi beş yıldır (Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği m.8/1).

Mekanik kalorimetrelerde cihazın içinden geçen su bir türbine çarpar ve tüketim türbinin devir sayısı ölçülerek hesaplanır; mekanik modeller tek hüzmeli (singlejet) ve çok hüzmeli (multijet) olarak ikiye ayrılır. ASİS Enerji'nin T-Zaehler ultrasonik ısı sayacı MID onaylıdır (AB Ölçü Aletleri Direktifi), EN 1434 ve OIML R75 standartlarına uygun olarak tasarlanmıştır, IP65 koruma sınıfına sahiptir ve isteğe bağlı M-Bus veya RF ile uzaktan okunur.

Isı Pay Ölçer

Mevzuattaki adıyla ısı ölçer, radyatörün üzerine ya da radyatörün giriş hattına takılarak radyatörün harcadığı enerjiyi ölçen ve hafızasına kaydeden cihazdır (m.3/1-i); piyasada ısı pay ölçer olarak bilinir. Kalorimetre ile aynı cihaz değildir: ısı pay ölçerin kaydettiği değer kWh cinsinden değildir, radyatörün tüketimine karşılık gelen ve paylaşımda oranlanan birimsiz bir değerdir. ASİS Enerji'nin uyguladığı pay ölçerlerde manipülasyona karşı korumalı arka sensör radyatörün yüzey sıcaklığını, ön sensör oda sıcaklığını ölçer; tüketim değeri bu iki ölçüm arasındaki farka göre hesaplanır.

• Çok kolonlu dikey ısıtma sistemlerinde her radyatöre monte edilir.
• Isı ölçer kullanılan binalarda her radyatör grubuna bir ısı ölçer takılması gerekir (m.7/3).
• Dairedeki pay ölçer değerleri binadaki tüm pay ölçerlerin toplamına oranlanarak paylaşımda kullanılır (m.8/3).
• Mevcut binalarda kurulumu kolaydır; kalorimetre uygulamasının altyapı nedeniyle mümkün olmadığı projelerde tercih edilir.

Montaj ve ürün bilgisi için ısı pay ölçer sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kalorimetre mi, Pay Ölçer mi?

Bir binada farklı ekipman türleri birlikte kullanılabilir (m.7/5). Hangi cihazın kullanılacağı tesisat yapısına dayalı bir mühendislik değerlendirmesiyle belirlenir. Cihazların ekranında görülen değerlerin nasıl yorumlanacağını kalorimetre ve pay ölçer nasıl okunur rehberinde anlattık.

Sıcak ve Soğuk Su Sayaçları

Merkezi sıcak su sistemi bulunan binalarda sıcak su gideri, dairelerdeki sıcak su sayaçlarına göre tamamen tüketime dayalı paylaştırılır; ortak pay yoktur (m.8/4). Sayaçlar M-Bus, RF veya LoRa üzerinden uzaktan okuma sistemine bağlanabilir. T-Zaehler su sayacı MID sertifikalıdır, R80 ölçüm aralığına, doğruluk sınıfı 2'ye ve IP65 koruma sınıfına sahiptir.

Termostatik Radyatör Vanası

Merkezi ısıtmalı binalarda TS EN 215 standardına uygun termostatik radyatör vanası kullanılması Yönetmelikte öngörülmüştür (m.5/5). Termostatik vana ortam sıcaklığına duyarlıdır: belirlenen sıcaklığa ulaşıldığında radyatörden geçen sıcak su miktarını azaltır, ortam soğuduğunda yeniden artırır. Bakanlığın açıklamasına göre radyatörlerin tamamında TS EN 215 belgeli termostatik vana bulunmalı, yerden ısıtmalı mahallerde ise kolektöre bağlı oda sıcaklığı kontrolü yapılmalıdır. Doğru ayar için termostatik vana kaç derece olmalı rehberine bakabilirsiniz.

Uzaktan Okuma Sistemleri

Cihazların her dönem tek tek ziyaret edilerek okunması yerine veriler kablolu veya kablosuz bir altyapıyla tek noktadan toplanır.

Kablolu M-Bus hattındaki sayaçlar bir M-Bus çevirici üzerinden okunur. T-Zaehler M-Bus çevirici marka fark etmeksizin 250 sayaca kadar veri toplar ve verileri ürün tipine göre GSM, Wi-Fi, Bluetooth veya LoRa ile aktarır. Kablolu M-Bus hattındaki sayaçları bilgisayardan okumak isteyen teknik ekipler ücretsiz M-Bus sayaç okuma programını da kullanabilir.

Ölçülmesi Zorunlu Mahaller ve Ön Ödemeli Sistemler

Merdiven sahanlığı, giriş holü ve ısı merkezi gibi ortak mahallerde tüketim ölçülmez; bu nedenle buralara sayaç takılmaz. Buna karşılık yüzme havuzu, sauna, kapıcı dairesi ve benzeri mahallerde tüketimin ölçülmesi zorunludur (m.5/4); bu mahaller için de bağımsız bölümlerdeki gibi ısı veya sıcak su sayacı planlanmalıdır.

Siteler, alışveriş merkezleri ve tesisler gibi yapılarda kodlu ön ödemeli sayaç sistemleri de kullanılabilir. Ön ödemeli ısı sayacı sistemlerinde Yönetmeliğin bildirim içeriğine ve 8. maddedeki hesaplamaya ilişkin hükümleri uygulanmayabilir (m.9).

Cihazlarda Aranacak Belge ve Standartlar

Isı İstasyonu ve Diğer Ekipmanlar

Yeni veya yenilenen binalarda daire tipi ısı istasyonları kullanılabilir. ASİS ısı istasyonları konutların ısınma ve kullanım sıcak suyu ihtiyacını ölçülebilir ve kontrollü olarak karşılar; isteğe bağlı olarak ısı sayacı (kalorimetre) ve su sayacıyla donatılır. Radyatör ve tesisat vanalarına yetkisiz müdahaleyi önlemek için vana kilit sistemleri, oda sıcaklığını kontrol etmek için oda termostatları kullanılabilir.

Veri Toplama ve Paylaşım Yazılımı

Okunan veriler bir yazılımda doğrulanır, Yönetmeliğin 8. maddesindeki formülle hesaplanır ve her bağımsız bölüm için gider paylaşım belgesine dönüştürülür. Yetkilendirilmiş ölçüm şirketlerinin, ölçülen verileri en az 5 yıl dijital ortamda kayıpsız saklayabilmesi gerekir (m.10/1-ç). ASİS Enerji'nin hazırladığı bildirimler ve paylaşım listeleri VofGo Online Paylaşım platformunda sakinlere ve yönetimlere sunulur.

Doğru Ekipman Seçimi

Radyatör bazlı veya daire bazlı ölçüm ile kablolu veya kablosuz okuma arasındaki tercih, binanın tesisat yapısına dayalı bir mühendislik değerlendirmesiyle belirlenir. Binanız için uygun çözümü belirlemek üzere ısı gider paylaşımı hizmeti kapsamında keşif talep edebilir, ısı sayacı, pay ölçer ve ısı istasyonu gibi tüm ürünleri ürünlerimiz sayfasında inceleyebilirsiniz.