Termostatik Vana Kaç Derece Olmalı? Rakamların Anlamı ve Doğru Ayar

Termostatik radyatör vanası, odadaki sıcaklığı algılayarak radyatörden geçen sıcak su miktarını kendiliğinden ayarlar. Merkezi ısıtmalı binalarda bu vanaların TS EN 215 standardına uygun olması Yönetmelikte öngörülmüştür (m.5/5). “Termostatik vana kaç derece olmalı” sorusunun yanıtı ise iki şeye bağlıdır: vananızdaki rakamların hangi sıcaklığa karşılık geldiği ve mevzuatın öngördüğü en az 15 °C sınırı.

Termostatik Vana Nasıl Çalışır?

Vana başlığındaki algılayıcı ortam sıcaklığına duyarlıdır. Belirlenen konfor seviyesine ulaşıldığında radyatörden geçen sıcak su miktarını otomatik olarak azaltır, ortam soğuduğunda yeniden artırır. Böylece radyatör sürekli tam açık çalışmaz ve oda seçtiğiniz ayara yakın bir sıcaklıkta tutulur.

Rakamlar Ne Anlama Gelir?

Vana başlıklarının çoğunda derece yerine rakamlardan oluşan bir ölçek bulunur. Bu rakamların hangi oda sıcaklığına karşılık geldiği üreticiye ve modele göre değişir; bu nedenle “3 kaç derece” sorusunun tüm vanalar için geçerli tek bir yanıtı yoktur. Vananızın ölçeğini öğrenmek için:

• Vana başlığının üzerindeki marka ve model bilgisini bulun.
• Üreticinin kullanım kılavuzundaki ayar tablosuna bakın; rakamların karşılık geldiği sıcaklıklar burada belirtilir.
• Kılavuza ulaşamıyorsanız ayarı küçük adımlarla değiştirip birkaç saat sonra odayı bir termometreyle ölçerek kendi ölçeğinizi çıkarabilirsiniz.
• Bina yönetiminiz veya ölçüm şirketiniz binada kullanılan vana modeli hakkında bilgi verebilir.

Ekranlı elektronik vana başlıklarında ayar çoğunlukla doğrudan derece cinsinden yapılır. Hangi tür vana kullanırsanız kullanın, seçtiğiniz konum odanın 15 °C'nin altına düşmesine yol açmamalıdır.

Merkezi Sistemde En Az 15 °C Kuralı

Merkezi sistemle ısıtılan bağımsız bölümlerde mahal sıcaklıkları en az 15 °C olacak şekilde ayarlanır (Yönetmelik m.5/6); Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği de ısıtılan mahallerin iç sıcaklığının 15 °C'nin altına düşmemesi için tedbir alınmasını ister (BEP m.14/9). Bakanlığın açıklamasına göre kullanıcılar termostatik vanaları ortam en az 15 °C olacak şekilde açık tutmalı ve ölçüm cihazlarına müdahale etmemelidir.

Peteği Tamamen Kapatmak Neden Önerilmez?

ÇŞB sitesinde yayımlanan “Isı Paylaşım Sistemi ve Kullanılan Ekipmanlar İçin Kılavuz”a göre radyatörleri tamamen kapatmak yasal değildir. Kullanılmayan bir odadaki radyatörü tamamen kapatmak tasarruf sağlamaz; aksine diğer odaların da soğumasına neden olur. Ayrıca ısınma giderinin %30'luk alan payı tüketimden bağımsız olduğundan petekleri kapatmak bu payı değiştirmez (m.8/1). Kullanılmayan daireler için ayrıntıları boş daire ısınma gideri yazımızda bulabilirsiniz.

Oda Oda Ayar için Genel Öneriler

• Gün içinde kullandığınız odalarda vanayı konfor sıcaklığına karşılık gelen orta bir konuma ayarlayın; vanayı en yüksek konuma çevirmek odayı daha hızlı ısıtmaz, yalnızca hedef sıcaklığı yükseltir.
• Az kullanılan odalarda vanayı daha düşük bir konuma alın; ancak tamamen kapatmayın ve odanın 15 °C'nin altına düşmemesine dikkat edin.
• Vana başlığının önünü perde, mobilya veya radyatör örtüsüyle kapatmayın; algılayıcı ortam sıcaklığını doğru ölçemeyebilir.
• Pencere ve kapı kenarlarından gelen soğuk hava, vananın ortam sıcaklığını doğru algılamasını engelleyebilir; sızdırmazlığı kontrol ettirin.

Termostatik Vana ile Oda Termostatı Arasındaki Fark

Termostatik vana, takıldığı radyatörün bulunduğu odanın sıcaklığını kontrol eder; her radyatörde ayrı bir vana bulunur. Oda termostatı ise ısıtma sistemiyle birlikte kullanılarak belirlenen sıcaklığa ulaşıldığında sinyal alır ve sıcaklığı sabit tutarak gereksiz ısınmanın önüne geçer. Yerden ısıtmalı mahallerde Bakanlık, her mahalde kolektöre bağlı oda sıcaklığı kontrolü bulunmasını istemektedir; bu kontrol için yerden ısıtma kolektörleri, aktüatörler ve dijital oda termostatları kullanılır.

Vanaya ve Ölçüm Cihazına Müdahale Etmeyin

Yönetmeliğe göre bağımsız bölüm kullanıcıları arıza ve bakım hâlleri dışında ölçüm cihazlarına müdahale edemez (m.5/2). Bakanlık, termostatik vanaların en az 15 °C'ye açık tutulmasını ve ölçüm ekipmanlarına manipülatif müdahalede bulunulmamasını ister; müdahale durumunda kullanıcının ne ödeyeceğine kat malikleri kurulu karar verebilir. Radyatör ve tesisat vanalarına yetkisiz müdahaleyi önlemek için binalarda vana kilit sistemleri de kullanılabilir.

Pay Ölçerli Radyatörlerde Vana Ayarı

ASİS Enerji'nin uyguladığı ısı pay ölçerler, radyatörün yüzey sıcaklığı ile oda sıcaklığı arasındaki farka göre tüketim değeri kaydeder. Vana kısıldığında radyatörden geçen sıcak su azalır ve radyatör daha az ısı verir; bu da pay ölçere yansır. Bu nedenle pay ölçerli binalarda da tasarrufun yolu vanayı kapatmak değil, her odayı ihtiyacına uygun ve 15 °C'nin altına düşmeyecek bir konumda tutmaktır.

Isı Gider Paylaşımı Yapılan Binalarda Tasarruf

Isı gider paylaşımı yapılan binalarda ısınma giderinin %70'i ölçülen tüketime göre paylaştırıldığından (m.8/1), vanaların ihtiyaca uygun ayarlanması tüketim payınıza doğrudan yansır. Termostatik vananın ısınma ihtiyacına uygun bir konuma ayarlanması hem konfor hem de dengeli tüketim sağlar. Tüketiminizin hangi cihazla ölçüldüğünü ısı gider paylaşımında kullanılan ekipmanlar yazımızda bulabilirsiniz; binanızda paylaşımın Yönetmeliğe uygun kurulmasını istiyorsanız ısı gider paylaşımı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Termostatik Vana Zorunlu mu?

Evet. Merkezi ısıtma sistemi kullanılan binalarda tüketilen enerjiyi sınırlandırabilmek için TS EN 215'e uygun termostatik radyatör vanası kullanılır (m.5/5). Bakanlığın açıklamasına göre radyatörlerin tamamında TS EN 215 belgeli termostatik vana bulunmalı, yerden ısıtmalı mahallerde ise kolektöre bağlı oda sıcaklığı kontrolü olmalıdır. Ürün bilgisi için termostatik radyatör vanası ve oda termostatı sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Isıtma Sezonu Başında Kontrol

• Her radyatörde vananın açılıp kısıldığını, radyatörün ısınıp ısınmadığını kontrol edin.
• Ayar başlığının serbestçe döndüğünü ve rakamların okunabildiğini görün.
• Bir oda ayara rağmen sürekli çok sıcak ya da soğuk kalıyorsa vana arızalı, ayarsız veya kirlenmiş olabilir; servise bildirin.
• Pay ölçerli binalarda radyatör üzerindeki pay ölçerin yerinde ve önünün açık olduğunu kontrol edin; cihaza dokunmayın.

Vana Çalışmıyor veya Ses Yapıyorsa

Termostatik vana arızalı, ayarsız ya da kirlenmiş olabilir ve suyu kapatamayabilir; bu durumda oda gereğinden fazla ısınır ve tüketim artar. Vanayı sökmeye ya da başlığı zorlamaya çalışmayın; bina yönetiminize veya tesisat servisine başvurun. ASİS Enerji'nin hizmet verdiği binalarda servis hattımıza (0545 414 10 55) ulaşabilir, diğer sorularınız için sık sorulan sorular sayfamıza göz atabilirsiniz.